cricoteka

magazyn sztuki

CRICOTEKA

Ośrodek Dokumentacji Sztuki

Tadeusza Kantora

ul. Kanonicza 5

Kraków

tel. +48 12 421-69-75,

+48 12 421-69-75

fax: +48 12 421-28-40

e-mail: cricoteka@cricoteka.com.pl

archiwum@cricoteka.com.pl

Dyrektor: Natalia Zarzecka

Pokaż CRICOTEKA na większej mapie

nadchodząca wystawa

W Israel Museum w Jerozolimie 22 maja otwarta zostanie wystawa „Remembering” poświęcona twórczym sylwetkom dwóch wybitnych artystów XX wieku – Josephowi Beuysowi i Tadeuszowi Kantorowi.

Niemiecki artysta Joseph Beuys (1921-1986) nigdy nie odwiedził Izraela, choć w latach 70. planowano tam jego wystawę. Pokazy "Umarłej klasy" Tadeusza Kantora (1915-1990), które odbyły się w grudniu 1985 roku w Jaffie, wspominane są do dziś. Teraz, z inicjatywy polskiego kuratora Jaromira Jedlińskiego, ci dwaj twórcy - ich dzieła i biografie - spotykają się w jerozolimskim muzeum.

- Wystawa "Remembering" jest powiązana z niezwykłą kolekcją Israel Museum - opowiada Jedliński. - Bezpośredni łącznik pomiędzy nimi stanowi rysunek Paula Klee "Angelus Novus" (1920), należący pierwotnie do Waltera Benjamina, potem do Gershoma Scholema. Dzieło to w swym przesłaniu skupia w sobie cały XX wiek.

Głównym punktem wystawy jest jednak spotkanie dwóch prac: instalacji rzeźbiarskiej Beuysa "Koniec XX wieku" (wersja z Tate Modern w Londynie) oraz "Wielkiego Ambalażu na koniec XX wieku" Kantora, stanowiącego sekwencję spektaklu Teatru Cricot 2 "Nigdy tu już nie powrócę", pokazywaną w Jerozolimie w formie fotogramu.

"Remembering" skupia się wokół kwestii pamięci - tej zawartej w dziełach twórców, jak i pamięci o ich dokonaniach.

- Treścią wystawy jest w istocie anamneza - przypomnienie, albo raczej od-pomnienie tego co było, co jest skryte, zapoznane, zacienione, utajone - mówi Jedliński.

Tematem ekspozycji jest zarówno różnorodna twórczość Kantora i Beuysa (obaj uprawiali rysunek, malarstwo, rzeźbę, happening, sztukę akcji), jak i ich biografia. Jedliński wskazuje, że artystów łączyło miejsce pochodzenia, formy twórczości i podejmowana tematyka.

Obaj przyszli na świat w małych, biednych miasteczkach: Wielopolu z kościołem i synagogą (Kantor) i Krefeld nasyconym ludowym katolicyzmem (Beuys). W czasie II wojny światowej Kantor założył w okupowanym przez Niemców Krakowie Teatr Niezależny. Beuys w tym czasie służył w armii niemieckiej. Jako pilot Luftwaffe został w 1943 roku zestrzelony nad Krymem. Przeżył dzięki pomocy miejscowej ludności i okładom z filcu i smalcu. W jego późniejszych rzeźbach, akcjach i instalacjach częstym materiałem były filcowe koce, bloki tłuszczu, latarki.

W dorobku obu artystów odnaleźć można zaskakujące paralele: happeningowi "Cricotage/Linia podziału" Kantora odpowiadała zdaniem kuratora zrealizowana w tym samym 1965 roku pierwsza solowa akcja Beuysa "Jak objaśnić obrazy martwemu zającowi". Obaj zaprojektowali krzesła nie do siedzenia - Kantora były monstrualne (np. „Cambriolage” z Galerii Foksal), a Beuysa wypełnione tłuszczem ("Fettstuhl").

Obaj artyści spotkali się osobiście dzięki Richardowi Demarco w Edynburgu, w 1973 roku. Na Edinburgh Festival Beuys pokazał wówczas "Symfonię szkocką", a Tadeusz Kantor spektakl "Nadobnisie i koczkodany" według Witkacego. Z festiwalowych przedstawień zachowało się zdjęcie dokumentujące udział niemieckiego artysty w spektaklu Teatru Cricot 2. Wówczas też pojawił się pomysł zaprezentowania pracy Beuysa w Polsce, w Galerii Foksal. Na wizytę niemieckiego artysty trzeba było jednak poczekać do 1981 roku, kiedy to Beuys przekazał łódzkiemu Muzeum Sztuki "Polentransport 1981" - zbiór dzieł i dokumentacji, którego fragment również można zobaczyć na wystawie.

bieżąca wystawa

8 GRUDNIA 2011 - 21. ROCZNICA ŚMIERCI TADEUSZA KANTORA

Żywe pomniki z udziałem aktorów Teatru Cricot 2: Jana Książka jako Wiecznego Wędrowca oraz Lesława i Wacława Janickich - Chasydów z deską ostatniego ratunku

Archiwum Cricoteki - Otwarcie wystawy „Wielopole, Wielopole. Ostatnia Wieczerza”

od 08.12.2011

Wystawa jest drugą odsłoną w cyklu pokazów mających na celu tematyczną prezentację kolekcji Ośrodka Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora Cricoteka. Poświęcona została spektaklowi „Wielopole, Wielopole”, którego premiera miała miejsce we Florencji, 23 VI 1980 roku, w budynku dawnego klasztoru przy via Santa Maria 25. Była to kolejna wielka realizacja Teatru Śmierci po przełomowej „Umarłej klasie” (1975). Powrót do pokoju dzieciństwa spędzonego przez artystę w galicyjskim miasteczku, rozgrywające się w nim losy członków jego rodziny przemieszane z wydarzeniami biblijnymi tworzyły fascynujące studium mechanizmów pamięci a zarazem dojmujący, uniwersalny obraz indywidualnej egzystencji doświadczanej przez historię. Nie posiadający własnej sceny, Teatr Cricot 2 do VI 1989 roku zaprezentował „Wielopole, Wielopole” ponad 200 razy na całym świecie. Dokumentacja spektaklu obejmuje setki międzynarodowych recenzji i zdjęć wybitnych fotografików, wiele publikacji i opracowań naukowych w kontekście historii teatru XX wieku.

Na wystawie zaprezentujemy wybór obiektów i rekwizytów scenicznych, fotografii ze spektaklu autorstwa Jacquie Bablet, Maurizio Buscarino i Caroline Rose, szkiców i rękopisów artysty oraz innych, w większości nie pokazywanych dotąd archiwaliów – m.in. programów, plakatów, ulotek, recenzji, tekstów Kantora.

Głównym elementem wystawy będzie rekonstrukcja Ostatniej wieczerzy, finałowej sceny spektaklu. Ku niej „w jakimś OCZEKIWANIU” – jak pisał Kantor w Partyturze spektaklu – „POKÓJ DZIECIŃSTWA pędzi we wzrastającym tempie ku swemu własnemu EPILOGOWI”. Przy dźwiękach wigilijnej kolędy - „Wszyscy w końcu muszą o d e j ś ć”. Eksponowana scena obrazuje moment, gdy przy stole Ostatniej wieczerzy pozostaje przez chwilę sam artysta, zanim bardzo dokładnie złoży obrus, włoży go pod pachę i wyjdzie ze sceny.

I kiedy na zabłoconych i oblepionych wapnem i piaskiem deskach rozciąga się nieskazitelnie biały, sztywny, odświętnie wykrochmalony obrus, na którym widoczne są ostro sprasowane ślady składań — nie mamy wątpliwości, że, pomimo skandalicznych wypadków, incydentów, niepowołanych gości i ignorancji ikonograficznej, będziemy świadkami „OSTATNIEJ WIECZERZY”.

Tadeusz Kantor, Partytura spektaklu „Wielopole, Wielopole”, sekwencja 9: „Biały, niezbędny OBRUS”.

Wystawie towarzyszy program projekcji zapisów spektaklu zrealizowanych we Florencji, w Mediolanie, Walencji i Barcelonie a także pokazy filmów dokumentalnych. Więcej na stronie www.cricoteka.pl

Nawiązaniem do tematu poprzedniej ekspozycji w cyklu prezentującym zbiory Cricoteki będzie prezentacja nowego wydawnictwa Cricoteki:

„Umarła klasa. Seans Tadeusza Kantora. 1975-1979”, pod redakcją Józefa Chrobaka i Justyny Michalik.

wydarzenia 2011

Cricoteka powstała w 1981 r. Przez długie lata spełniała dwojaką funkcję- ośrodka Teatru "Cricot 2" oraz archiwum teatralnego. Tutaj zespół teatru Cricot 2 powracał ze swoich artystycznych wędrówek, tutaj też gromadzono i opracowywano ich dokumentację. W podziemiach Archiwum przy ul. Kanoniczej odbywały się próby, działała też galeria. Obecnie do najważniejszych zadań Cricoteki należy upowszechnianie dzieła Tadeusza Kantora, zarówno w dziedzinie teatru jak i sztuk plastycznych. Służy temu prowadzona na szeroką skalę działalność wystawiennicza, organizacja sesji naukowych i spotkań. Wystawy odbywają się w placówkach Cricoteki oraz w Galerii Krzysztofory, organizowane są także w wielu galeriach i muzeach w Polsce i za granicą. Cricoteka prowadzi także współpracę z innymi placówkami prezentującymi sztukę Tadeusza Kantora, udzielając im pomocy merytorycznej, wypożyczając eksponaty i materiały dokumentacyjne. Jest także organizatorem licznych sesji naukowych, sympozjów i zjazdów, a także spotkań okolicznościowych z okazji rocznic Teatru Cricot 2- tradycją jest coroczne obchodzenie rocznicy śmierci Tadeusza Kantora poprzez organizowanie wystaw, dyskusji i happeningów.